पगारदार करदात्यांना सहज सोपा असा आयटीआर (ITR)-1 फॉर्म विवरणपत्र सादर करण्यासाठी उपलब्ध आहे. पगार आणि सोबत इतर उत्पन्न मिळून 50 लाखांच्या आत एकूण उत्पन्न असेल, एका घराचे घरभाडे असेल आणि इतर कोणतेही उत्पन्न नसेल ( जसे भांडवली नफा, धंदा व्यवसाय नफा) तरच हा सोपा फॉर्म निवडू शकतो. यावर्षी यात थोडा बदल करण्यात आलाय. जर शेअर बाजारात किंवा म्युच्युअल फंडाच्या इक्विटी फंडात झालेला नफा वार्षिक रुपये 1 लाख 25 हजारांच्या आत असेल, तर त्यावर कोणताही कर भरावा लागत नाही. यामुळे अशा प्रकारच्या करदात्याला यावर्षी आयटीआर-1 भरता येईल. हा फॉर्म सध्या वेबसाइटवर उपलब्ध आहे.
मात्र 50 लाखांवर उत्पन्न असेल किंवा एकापेक्षा जास्त घरातून भाडे मिळत असेल, तसेच शेअर बाजारात किंवा म्युच्युअल फंडात मोठा नफा किंवा तोटा झाला असेल, तर मात्र ‘आयटीआर-1’ भरता येत नाही. धंदा, व्यवसायातील नफा नसल्यास ‘आयटीआर-2’ भरावा लागेल. असा नफा असल्यास ‘आयटीआर-3’ भरावा लागेल.
आधी उत्पन्न 50 लाखांच्या वर असेल, तर एकूण मालमत्ता आणि कर्जे यांची यादी विवरणपत्रात द्यावी लागत होती. यावर्षी मात्र उत्पन्न 1 कोटीच्या वर असेल तरच ही यादी द्यावी लागणार आहे. त्यामुळे 1 कोटीच्या आत उत्पन्न असणाऱ्या करदात्यांना हा एक दिलासा आहे. आत्तापर्यंत हे दोन्ही फॉर्म अजून उपलब्ध झालेले नाहीत. तरी यासाठी लागणारी कागदपत्रे तयार ठेवावी. कराचा भरणा बाकी असेल तर तोही करावा.
पगाराच्या उत्पन्नातून करकपात झाली असेल, तर ‘फॉर्म 16’ मिळतो. मात्र इतर ठिकाणी जिथे मुळातून करकपात झाली आहे त्याचे प्रमाणपत्र ‘फॉर्म 16ए’ या स्वरूपात मिळते. जसे कंत्राटी कामगार किंवा व्यवसातील उत्पन्न यांना ‘फॉर्म 16ए’ मिळतो. तसेच ‘फॉर्म 26 एएस’ या वेबसाइटवर उपलब्ध असलेल्या फॉर्ममधेही सर्व माहिती मिळते. जिथे करकपात झाली आहे त्या संबंधीचे उत्पन्न दाखवणे जरुरी आहे तसेच यावर्षी कोणत्या कलमाखाली ही करकपात झाली आहे तेही विवरणपत्रात नमूद करावे लागणार आहे. याची माहिती ‘फॉर्म 26 एएस’मध्ये दिलेली असते. ही माहिती देखील एकदा नजरेखालून घालावी.
