शेतकऱ्यांनी आपले उत्पन्न वाढविण्यासाठी गहू,मका आदी पिकांसह भाजीपाला व फळे यांच्या लागवडीकडे विशेष लक्ष देण्याची गरज आहे. भाजीपाला आणि फळांची लागवड करून शेतकरी आपले उत्पन्न वाढवू शकतात. शेतकर्यांनी बाजारातील ग्राहकांची मागणी, व महिन्यानुसार भाजीपाला लागवड करावी जेणेकरून त्यांना चांगला नफा मिळू शकेल.
या पिकांची पेरणी मार्चपर्यंत सुरू असते
या हंगामात काकडी, भोपळा, दोडका, फ्लॉवर, भेंडी या भाज्यांची पेरणी करावी. या पिकांची पेरणी मार्चपर्यंत सुरू असते. यावेळी पेरणी केल्यास ही पिके चांगले उत्पन्न देतात.
1. काकडीच्या सुधारित जाती
काकडी खाण्यासोबत कोशिंबीर सुद्धा कच्ची खाल्ली जाते. हे आपल्या शरीरातील पाण्याची कमतरता देखील पूर्ण करते. काकडीच्या भारतीय जातींमध्ये, स्वर्ण आगटे, स्वर्ण पौर्णिमा, पुसा उदय, पूना काकडी, पंजाब सिलेक्शन, पुसा संयोग, पुसा बरखा, काकडी 90, कल्याणपूर हिरवी काकडी, कल्याणपूर मध्यम आणि काकडी 75 इत्यादी प्रमुख आहेत. दुसरीकडे, जर आपण त्याच्या संकरित वाणांबद्दल बोललो, तर पंत शंकर काकडी-1, प्रिया, संकरित-1 आणि संकरित-2 इत्यादी चांगल्या जाती आहेत. यासोबतच, त्याच्या विदेशी जाती देखील आहेत, ज्यामध्ये जपानी लवंग ग्रीन, सिलेक्शन, स्ट्रेट-8 आणि पॉइन्सेट इत्यादी प्रमुख आहेत. याशिवाय अत्याधुनिक वाणांमध्ये PCUH-1, पुसा उदय, स्वर्ण पूर्णा आणि स्वर्ण शीतल हे चांगले वाण मानले जातात. प्रादेशिक हवामान आणि जमिनीच्या प्रकृतीनुसार वाणांची निवड करावी.
काकडी पेरणीची पद्धत
पेरणीसाठी हेक्टरी 2 ते 2.5 किग्रॅ. बियाणे आवश्यक आहे. ओळीत पेरणी करतो. उन्हाळ्यासाठी दोन ओळीतील अंतर 1.5 मीटर आणि दोन रोपातील अंतर 775 सेमी ठेवावे. पावसाळी पिकामध्ये त्याचे अंतर वाढवावे, ज्यामध्ये दोन ओळीतील अंतर 1.5 मीटर आणि दोन रोपातील अंतर 1.0 मीटर ठेवावे.
2. दोडक्याच्या सुधारित जाती
दोडक्याची लागवड मार्च महिन्यातही करता येते. यासाठी सुधारित वाणांमध्ये पुसा चिकनी, पुसा स्नेहा, पुसा सुप्रिया, काशी दिव्या, कल्याणपूर चिकनी, फुले प्राजक्ता आदी सुधारित वाणांचा विचार करण्यात आला आहे.
दोडका पेरणीची पद्धत
दोडक्याच्या पेरणीसाठी प्रति हेक्टर सुमारे ३-५ किलो बियाणे लागते. दोडका पेरणीसाठी दंड (नाले) पद्धत अधिक योग्य मानली जाते. जर शेतकरी या पद्धतीने पेरणी करत असतील, तर शेत तयार केल्यानंतर प्रथम सुमारे 2.5-3.0 मी. 45 सेमी रुंद आणि 30-40 सेमी खोल अंतरावर नाले तयार करा. यानंतर, नाल्यांच्या काठावर सुमारे 50-60 सें.मी.च्या अंतरावर बियाणे पेरावे. लक्षात ठेवा की एकाच ठिकाणी किमान 2 बिया लावा, कारण बियाणे उगवल्यानंतर, एक वनस्पती ते काढून टाकते.
3. भेंडीच्या सुधारित जाती
या हंगामात भेंडीचे पीक घेणेही फायदेशीर ठरते. त्यासाठी भेंडीच्या सुधारित जातींची निवड करावी. भिंडीच्या सुधारित जातींमध्ये परभन क्रांती, पुसा सावनी, पंजाब पद्मिनी, पूजा ए-४, अर्का भाया, अर्का अनामिका, पंजाब-७, पंजाब-१३ यांचा समावेश आहे.
लागवड
भेंडीची लागवड करण्यासाठी दोन ओळीतील अंतर ३ फूट आणि दोन झाडातील अंतर १ फूट राहील असे अशा पद्धतीने वरंबा पाडावेत. त्यात भेंडीच्या बिया टोकून लागवड करावी. आणि हलके पाणी दयावे.
