शेअर बाजारात कमाईला कोणतीही मर्यादा नाही, त्याचप्रमाणे देश-विदेशातील बाजारात फसवणुकीचे सापळेही आहेत. त्यामुळे बाजारात गुंतवणूक करताना सावधगिरी बाळगणे आवश्यक आहे. पम्प आणि डम्प सायकलमध्ये अनेक लोक आपल्या कष्टाची कमाई गमवून बसतात. असाच एक अलीकडील प्रकार समोर आला आहे ज्यामध्ये एकाच दिवसात 3000 टक्क्यांनी गरुड भरारी घेतल्यानंतर एका स्टॉकचा भाव फक्त तीन दिवसांत 70% घसरला.
शेअर बाजारात कधी काय होईल सांगता येत नाही. अगदी काही दिवसांपूर्वी अमेरिकन शेअर मार्केट हादरवून सोडणाऱ्या ‘बाजीगर’ स्टॉकमध्ये तीन दिवसांत मोठा उलटफेर झाला आहे. चालू आठवड्यात, सोमवारी, एका अज्ञात ई-कॉमर्स कंपनी Eightco Holdings इंकच्या शेअरमध्ये एकाच दिवसात 3000 टक्के वाढ झाली आणि बाजारात खळबळ उडाली.
अमेरिकन शेअर बाजारात सूचिबद्ध हा स्टॉक एका दिवसात 1.5 डॉलरवरून 45 डॉलर्सवर उसळला. बाजारातील विश्लेषक या स्टॉकमधील आश्चर्यकारक तेजीचे कारण शोधू शकले नाही पण अगदी दुसऱ्याच दिवशी सगळा खेळच बदलला. या स्टॉकमध्ये मोठी घसरण झाली आणि सोमवार ते गुरुवार या काळात शेअरची किंमत सर्वकालीन उच्चांकी पातळीवरून 70% घसरून 45 डॉलर्सवरून 14 डॉलर्सवर आली.
सोमवारी या स्टॉकमधील तेजीचा ट्रेंड पाहून आकर्षित झालेल्या आणि भरपूर खरेदी करणाऱ्या गुंतवणूकदारांच्या खिशाची अवस्था गुरुवारपर्यंत एखाद्या नवीन गुंतवणूकदारासारखी झाली, ज्याने पहिलीच चूक केली. म्हणजेच, चार दिवसांत, गुंतवणूकदारांनी ‘लॉटरी जिंकण्याचे स्वप्न’ आणि ‘खिसा रिकामा होण्याचं भयानक सत्य’ दोन्ही एकाच वेळी अनुभवलं.
कंपनीने काही मोठ्या घोषणा केल्यानंतर शेअरमध्ये वाढ झाली आणि गुंतवणूकदारांनी खरं मानून आपल्या कष्टाची कमाई झोकून दिली मात्र, दुसऱ्याच दिवशी या तेजीमागील वास्तविकता समोर आली. प्रमोटर्सनी या घोषणा केवळ हितासाठी केल्याचे उघड झाले आणि बरेच गुंतवणूकदार त्यांच्या जाळ्यात अडकले.
कंपनीने खाजगी प्लेसमेंटद्वारे 171.2 दशलक्ष शेअर्स विकण्याची घोषणा केल्यापासून सगळा प्रकार सुरु झाला. कंपनीने सांगितले की यामध्ये वर्ल्ड फाउंडेशनचाही समावेश असेल, ज्याची सह-स्थापना OpenAI चे सॅम ऑल्टमन यांनी केली. कंपनीने इथरला राखीव चलन म्हणून समाविष्ट करण्याची योजना देखील जाहीर केली आणि गुंतवणूकदारांना वाटलं की यामुळे त्यांच्यावर पैशाची बरसात होईल पण, हाच खरा खेळ होता.
सोमवारी, कंपनीचे मार्केट कॅप $180 दशलक्षने वाढले, पण पुढील तीन दिवसांत त्यापैकी मोठा वाटा धुळीस मिळाला आणि व्हॉल्यूममध्येही घट झाली. सोमवारी 20 कोटी शेअर्सची खरेदी-विक्री झाली तर, मंगळवारी 1.9 कोटी आणि गुरुवारी फक्त 38 लाखांवर आले. म्हणजे आता ‘स्वस्ताला शेअर’ खरेदी करण्यासाठी कोणीही तयार नव्हता.
